محمد صادق كوشكي عضو هيئت علمي دانشگاه خواجه‌نصيرالدين طوسي در ارزيابي مطلب منتشره در آخرين بخش از كتاب خاطرات رئيس مجمع تشخيص مصلحت مبني بر موافقت امام راحل با حذف شعارهاي «مرگ بر آمريكا و شوروي» گفت: طبيعتاً براي شناخت تاريخ معاصر يكي از روش‌هاي كار، رجوع به خاطرات اشخاصي است كه در شكل‌گيري اين بخش از تاريخ موثر بوده‌اند.
كوشكي با بيان اينكه اگر بخواهيم با تاريخ به عنوان يك علم روشمند مواجه شويم طبيعتاً خاطرات افراد مؤثر در تاريخ فقط بخشي از تاريخ را بيان مي‌كند، افزود: به واسطه اينكه افراد، بر اساس ذهنيت و نگرش‌هاي خود به حوادث نگاه مي‌كنند، هر چند هم كه در خلق حوادث سهيم باشند، ولي آن وقايع را از زاويه نگاه خود مي‌بينند و نقل مي‌كنند، لذا براي فهم دقيق تاريخ، بهترين راه آن است كه ما خاطرات متفاوتي را كه از افراد متعدد مؤثر در شكل‌گيري تاريخ نقل شده‌است، يك پايه كاوش تاريخ قرار دهيم و اسناد و مدارك معتبر را پايه ديگر و در نهايت از ارزيابي اين موارد، آن دسته از موارد را كه با هم سازگار هستند به عنوان يك گزاره تاريخي مستند عرضه كنيم.
وي اظهار داشت: براي فهم تاريخ معاصر انقلاب نيز ما بايد از خاطرات افرادي كه در شكل‌گيري تاريخ اين مقطع مؤثر بوده‌اند مثل آقاي هاشمي استفاده كنيم، اما بايد در نظر داشته باشيم كه اولاً خاطرات ايشان زاويه نگاه خودشان است و حتي افراد، گاهي اوقات در نقل خاطره‌گويي، خودمحور مي‌شوند و ناخواسته خود را محور جريانات قرار مي‌دهند، اين معضل اكثر خاطرات تاريخي است كه دنيا و حوادث آن را از منظر و فيلتر ذهنيت‌هاي خود عبور مي‌دهند و تحليل‌هاي شخصي خود را در ماجرا دخالت مي‌دهند و حتي ممكن است در ذكر اسامي افراد و تاريخ رويدادها اشتباه كنند.
اين استاد دانشگاه با بيان اينكه به دلايل مذكور، خاطره هيچ‌گاه يك منبع قابل اعتماد صددرصد براي فهم و مطالعه تاريخ نيست، تصريح كرد: هرگاه مطالب منقول در خاطرات افراد با اسناد و مدارك معتبر منطبق شدند، مي‌توانند يك گزاره مستند و دقيق تاريخي باشند.آقاي هاشمي يا هر كس ديگر مي‌تواند در خاطرات خود ادعاهاي متفاوتي را مطرح كند اما اين ادعاها وقتي تبديل به يك گزاره تاريخي مي‌شوند كه منطبق با اسناد و مدارك معتبر باشند.
كوشكي اضافه كرد: آنچه آقاي هاشمي از قول امام راحل مبني بر تعطيلي شعار مرگ بر آمريكا و شوروي نقل كرده‌اند به هيچ وجه با معتبرترين اسنادي كه در اين قضيه باقي مانده كه فرمايشات و پيام‌هاي حضرت امام است، منطبق نيست. امام به عنوان يك انديشمند در جهان شناخته مي‌شوند. اگر امام منظومه فكري منظم نداشت كه نمي‌توانست جريان‌ساز و تاريخ‌ساز باشد و جهان را تحت تاثير قرار داده و انقلابي به بزرگي انقلاب اسلامي ايران ايجاد كند.
وي تاكيد كرد: جملاتي كه آقاي هاشمي از امام راحل نقل مي‌كند، با انديشه‌هاي امام سازگار نيست و با سيره و يا پيام‌هاي تاريخي كه امام قبل و بعد از تاريخي كه در سخنان آقاي هاشمي نقل شده، سازگاري ندارد. وقتي يك خاطره با هيچ كدام از اين اسنادي كه معتبرترين اسناد مربوط به سيره و انديشه امام هستند سازگاري ندارد در نتيجه قابل اعتنا و بحث نيست.
اين كارشناس سياسي با اشاره به موارد مشابه اظهارات آقاي هاشمي رفسنجاني درباره امام نظير اينكه امام خميني با بني‌صدر موافق بودند در حالي كه ما با بني‌صدر مخالف بوديم، بيان داشت: تمامي اين گزاره‌ها كه در خاطرات آقاي هاشمي هست، اگر با اسناد معتبر درباره سيره و انديشه حضرت امام تطبيق دهيم به بطلان ادعاهاي آقاي هاشمي در اين موارد پي ‌مي‌بريم.
كوشكي در پاسخ به اين سؤال كه اينگونه اظهار نظرها چه پيامدهايي دارد، تاكيد كرد: طبيعي است كه اگر اين موارد تكرار شود اعتبار، وزن، سنديت و ثقه بودن خاطرات آقاي هاشمي كاهش مي‌يابد چرا كه اگر تناقضي بين سخنان و پيام‌هاي حضرت امام و ادعاهاي آقاي هاشمي باشد اين ادعاهاي هاشمي است كه مردود مي‌شود و هيچ‌گاه در يك مقايسه تاريخي تطبيقي، سند معتبر با خاطره كه ذهنيت فردي افراد است مخدوش نمي‌شود.
وي با بيان اينكه خاصه اگر يك سند معتبر از نامه حضرت امام خميني صادر شده باشد كه ديگر سنگيني و وزانت خاص خود را دارد، ادامه داد : اين دست اظهار نظرها مي‌‌تواند خوراك و بهانه‌اي به دست افراد مغرض بدهد كه امام را يك فرد فاقد منظومه فكري و فاقد انديشه و خداي ناكرده دمدمي مزاج جلوه دهند كه در خلوت يك چيز مي‌گويد و به صورت علني چيز ديگري مي‌گويد و البته افراد سو استفاده‌گر و مغرض كه با امام و انقلاب دشمن هستند، قطعا از اين نكات سوء استفاده كرده و سعي مي‌كنند چهره امام را مشوه جلوه دهند.
اين فعال سياسي گفت: كساني كه خود را مديون امام مي‌دانند و همه زندگي و بود و نبودشان در پرتو حركت امام معني پيدا كرده و اگر امام و حركت امام نبود آن افراد هيچ نبودند، بايد دقت كنند كه بهانه و خوراك تبليغاتي به دست دشمنان امام ندهند.
كوشكي افزود: جالب است كه آقاي هاشمي خود يك فقيه هستند و خوب مي‌دانند كه اگر يك اظهارنظري از فردي وجود داشته باشد كه ما در مقابل آن نص داشته باشيم، اگر اين اظهارنظر با آن نص تناقض داشته باشد، به هيچ وجه به آن توجه نمي‌شود و آن نص اعتبار دارد.انديشه امام راحل از ابتداي حركت نهضت اسلامي يك نص صريح است كه نقل قول‌هايي همچون آنچه آقاي هاشمي مطرح كرده‌اند- كه هيچ كس جز ايشان نيز آن را نقل نكرده‌اند- در مقابل آن هيچ اعتباري ندارد و باطل است و آقاي هاشمي هر تعداد از اين نقل قول‌ها مطرح كنند نيز قابل اعتنا نيست.
وي اظهار داشت: از اين مسايل هم كه بگذريم دور انديشي حضرت امام قابل تأمل است كه در وصيت نامه خود اين روزها را مي‌ديدند و براي آنكه انديشه و كلام ايشان دچار تحريف نشود، گفته‌اند اگر چيزي از من نقل شد كه به خط من نبود، صدا و تصوير من نبود و كارشناسان آن را تاييد نكردند، قبول ندارم، حال راوي هر كس مي‌خواهد باشد و روايت هر چه مي‌خواهد باشد، لذا اين توصيه امام باعث مي‌شود كه ما اين نقل قول‌ها را از هيچ كس حتي آقاي هاشمي نپذيريم.