امروز سه شنبه 16 مهر 1387
Tuesday 7 October 2008

عدالتخانه - گروه تحلیل بین الملل
سید سلیم غفوری
سالوادور آلنده بیش از چهل سال در صحنه سیاسی شیلی و حزب سوسیالیست شیلی حضور داشت. او پیش از رسیدن به ریاست جمهوری در انتخابات ۱۹۷۰، در مقام‌های سناتور، نماینده و وزیر کابینه فعالیت می‌کرد. آلنده سه بار در سال‌های ۱۹۵۲, ۱۹۵۸ و ۱۹۶۴ کاندید ریاست جمهوری شده و شکست خورده بود تا این که در ۱۹۷۰ بالاخره در انتخابات برنده شد و علی رغم تلاش‌ های آمریکا برای جلوگیری از گرفتن قدرت توسط او، به ریاست جمهوری رسید. او با كسب 36.3 درصد آرا در مقابل 2 حريف قدرتمند خود از جناح راست خورخه الساندري با كسب 35 درصد آرا و رادوميرو توميچ با كسب 27.8 درصد آرا توانست به مقام رياست جمهوري شيلي دست يابد. به دلیل اینکه آلنده شخصیتی چپگرا محسوب می شد، پیروزی او، در کوران درگیری های جنگ سرد و در شرایطی که آمریکایی ها در ویتنام و کوبا متحمل شکست شده بودند، به هیچ وجه مورد رضایت ابرقدرت شمالی نبود. به همین دلیل از همان نخستین روزی که وی در کاخ ریاست جمهوری شیلی مستقر شد، پروژه بحران سازی و مبارزه علیه وی کلید خورد.
اما آنچه که بحران میان او و آمریکا را تشدید کرد، ملي كردن معادن مس و شركت هاي بزرگ شيلي بود. از این به بعد عوامل سازمان جاسوسي ايالات متحده، سيا و شركت هاي چند مليتي كه در شيلي فعاليت داشتند، به ويژه تراست مخابراتي AT&T ، تصمیم گرفتند به هر نحو ممکن حکومت او را ساقط کنند.
کلنل پل ويمرت وابسته نظامي آمريکا در سانتياگو طي سالهاي ۱۹۶۵ تا ۱۹۷۱ بعدها گفت، با خودش هزاران دلار پول برده بود تا ترور ژنرال رنه اشنايدر از معدود ژنرال هاي حامي حاکميت غير نظاميان را از نظر مالي تامين کند. نقش هنري کيسينجر وزير خارجه پيشين آمريکا در اين کودتا بسيار چشمگير و برجسته است. وي به همراهي نيکسون خواستار ترور آلنده بودند اما پس از ناکامیCIA ، مصمم به بحران سازي براي حکومت آلنده شدند. يکي از اين بحران سازي ها، خارج کردن سرمايه هاي خارجي بود. اقتصاد شيلي شديدا به اين سرمايه ها متکي بود. خروج سرمايه ها ضربه سهمگيني به دولت آلنده وارد کرد. تحریم خرید مس شیلی در بازارهای جهانی، سازماندهی اعتصاب کامیون داران توسط احزاب مخالف و راهپیمایی زنان خانه دار که با قاشق بر قابلمه های خود می کوبیدند و بدین وسیله سعی در اعتراض به شرایط بد اقتصادی به وجود آمده، داشتند تنها بخشی از اقدامات صورت گرفته علیه دولت آلنده بود. احزاب راست گرای شیلی که در پیوند با سرمایه داران بزرگ این کشور بودند و تمامی منافع قبلی خود را در خطر می دیدند، از هر گونه حرکتی در یاری رساندن به پروژه های سیا ابا نداشتند. اما هیچ کدام از اینها باعث نشد تا آلنده تسلیم شود، پس نیاز بود تا تصمیم دیگری اتخاذ شود، کودتا راه حل آخر بود.
کودتا از ساعت ۴ صبح ۱۱ سپتامبر ۱۹۷۳ آغاز شد. ارتش کنترل همه امور را در دست گرفت. نيروي دريايي بنادر را تصرف کرد و سربازان نيروي زميني شهر هاي بزرگ را به کنترل خود در آوردند. سهم نيروي هوايي نيز بمباران کاخ رياست جمهوري بود.
شيلي هنوز در خواب بود و نمي دانست که چه فاجعه اي در انتظارش است.
ساعت 20/6 صبح بود که آلنده خبرها را دريافت کرد. يکي از سران کودتا به او پيشنهاد داد که با هواپيما کشور را ترک کند اما وي به اين پيشنهاد اعتنايي نکرد.
ايستگاه هاي راديويي طرفدار آلنده يکي پس از ديگري به تصرف کودتاچيان در آمد. 30/8 صبح بود که راديو وابسته به آنها با پخش خبر کودتا، خواهان استعفاي آلنده شد.
ساعت 30/9 صبح آلنده آخرين نطق خود را براي مردم شيلي ايراد کرد. کارکنان کاخ از ترس جان مقر رياست جمهوري را ترک کردند. کاخ و آلنده به محاصره تانک هاي نظامي در آمدند.
پنج دقيقه مانده به ظهر ۱۸ راکت به سوي کاخ شليک شد. پيام روشن بود، ارتش از کودتا کاملا حمايت مي کرد .
بعد از ظهر بود که اعلام شد آلنده خودکشي کرده است. پينوشه پس از ديدن جسد وی دستور داد او را يه صورت ناشناس دفن کنند. علت مرگ آلنده هنوز مشخص نيست. پزشک شخصي او مي گويد وي با تفنگ اهدايي فيدل کاسترو رهبر کوبا خودکشي کرد اما بسياري هم معتقدند که وي توسط عمال پينوشه به قتل رسيد.
پس از مرگ آلنده یک دوره طولانی مدت از سرکوب و خشونت بر شیلی حکمفرما شد. پینوشه هر گونه ابراز مخالفتی با حکومتش را به شدت تمام پاسخ می داد. هزاران نفر در استادیوم سانتیاگو اعدام شدند و بدون اینکه کوچکترین خبری به خانواده هایشان داده شود در مکان های نامعلومی جنازه هایشان دفن می شد. پس از گذشت بیش از 34 سال از حوادث آن سالها، هنور در شیلی چندین هزار نفر سرنوشت نامعلومی دارند.

کد مطلب : 548