امروز جمعه 8 شهريور 1387
Friday 29 August 2008

محمد  حسین عادلی سفیر سابق ایران در کانادا و انگلیس با انتشار مقاله ای در سایت دیپلماسی ایرانی به بررسی راه کارهای کاهش تنش فی مابین ایران و آمریکا پرداخته و در قالب "توصیه" هایی به دیپلمات های ایرانی به تحلیل موضوع پرداخته است.
با توجه به تعلق عادلی به جریان فکری اصلاح طلبان کارگزارانی و فعالیت وی در مرکز بررسی های استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، عدالتخانه برای اطلاع مخاطبان از دیدگاه رایج در اینم مجموعه ها بخش پایانی این مقاله را منتشر و خوانندگان را به تامل در جریان محسوس نزدیکی با امریکا، چه در بدنه دولت نهم و چه در خارج از آن و در نزد اصلاح طلبان، دعوت می نماید.
در این مقاله، عادلی با اشاره به تاثیرات انتشار گزارش دستگاه های اطلاعاتی آمریکا در خصوص فعالیت هسته ای ایران، این چنین می نویسد:

بدون شک انتشار گزارش اطلاعاتی آمریکا زمینه مناسبی را در افکار عمومی ايالات متحده به‌وجود آورده است تا نه تنها دولت آن کشور از تندروی و توسل به درگیری نظامی عليه ايران دست بردارد، بلکه فضای لازم را برای نوعی رویکرد تعامل‌گرایانه به‌وجود آورد، چندان‌‌که شمارى از سياست‌مداران نومحافظه‌کار آمريکا و نیز دموکرات‌هاى آن کشور خواستار تغییر سیاست بوش نسبت به ایران و مذاکرات بدون قید شرط با کشورمان شده‌اند. این امر نشان می‌دهد که زمینه داخلی در آمریکا برای تنش زدائی و تعامل با ایران برای دولت بوش فراهم شده است.

با وجود مناسب ‌شدن فضای داخل آمریکا برای نوعی تنش زدائی و مذاکره بدون قید و شرط با ايران، دولت‌مردان آن کشور همچنان اصرار دارند که انتشار گزارش، چیزی را تغییر نداده است و باید همچنان بر سیاست اعمال فشار علیه ایران اصرار ورزيد.

این رویکرد با سیاست واقع‌گرایانه‌ای که زمانى ایالات متحده به آن مشهور بود کاملا تفاوت دارد. به‌راستى چگونه می‌توان تصور کرد که تفاوتی ميان قبل و پس از انتشار گزارش وجود ندارد؟

اين درحالى است که دولت آمریکا چنان موضعى اتخاذ می‌کند که گوئی هيچ چیز عوض نشده است.

به‌هيچ‌روى نمی‌توان منکر آن شد که جامعه اطلاعاتى آمريکا بزرگترین اتهام علیه ایران را، یعنی پى‌گيرى برنامه تسلیحات هسته‌ای، مردود شمرده است و ایران را تهديدى بالفعل نمى‌داند.

بر اين اساس، اصرار آمریکا بر تداوم فشار بر ایران و نادیده انگاشتن آثار گزارش اطلاعاتی شيوه‌اى کاملا غیرعمل‌گرایانه است.

به نظر می‌رسد تحت تاثیر گزارش، فضاى سياسى در کشورمان نیز تغییر کرده است.

دست‌کم اینکه اکنون ایران احساس حقانیت و خود را در موقعيتى مستحکم‌تر ارزيابى مى‌کند. پيش از انتشار گزارش، فضا عليه ايران سنگين، آلوده و تهديدکننده بود. اکنون و با انتشار گزارش تا حدود قابل ملاحظه‌اى از دامنه تهديدها و تندروى‌ها کاسته شده است.

اگر بر اين باور باشيم که فضای کنوني بهتر از گذشته است،‌ بنابراين بايد موقعيت کنونى را يک فرصت تازه بدانيم و برای استفاده از آن تدبیر مناسبی بيندیشیم.

بايد دانست کنار رفتن ابرهاى تيره و مساعد شدن فضا ديرزمانى نخواهد پاييد و دشمنان ايران با توسل به انواع وسايل خواهند کوشيد بار ديگر تصویری نامناسب از کشورمان ارائه دهند.

کسى نمى‌داند که چندى ديگر زمانى که مجددا براى قطعنامه سوم تحريم اقتصادى فضاى تبليغاتى اوج مى‌گيرد، وضع چگونه است. بنابراین باید در فرصت کوتاه به‌دست آمده براى نماياندن هر چه بيشتر حقانيت نيات و عملکرد کشورمان بهره گرفت. 

در اين ميان،‌ ایران می تواند بدون توجه به نتیجه کار، آمادگی خود را براى مذاکره بى قید و شرط با آمریکا در باره همه مسائل فیمابین اعلام کند.

این موضع، گرچه گه گاه از سوى برخی مقامات و سخنگویان کشورمان اعلام شده، ولی لازم است با صدايى رساتر و در سطوحى بالاتر اعلام شود تا بتواند موج مناسب و اثرگذار را در سطح بین‌المللی ايجاد کند.

گرچه گمان نمی‌رود که دولت بوش از آمادگى ايران براى مذاکره بدون قيد و شرط استقبال کند، ولی حاصل کار، در هر وضعيتى، قطعا به‌نفع جمهوری اسلامی ایران خواهد بود. منافع چنين رويکردى براى کشورمان از اين قرار است:

اگر آمریکا به پيشنهاد ایران پاسخ مثبت ندهد با فشار داخلی و بین‌المللی مواجه خواهد شد. به‌وي‍ژه در داخل آمریکا بر ميزان شکاف و اختلاف‌نظر ميان گروه‌ها و احزاب مختلف، اکنون که مراحل آغازين انتخابات ریاست جمهوری است، افزوده می‌شود.

همين موضع‌گيرى فشار بين‌المللى را بر ايران کاهش مى‌دهد.

اگر آمریکا مذاکره با ایران را به صورت همه جانبه و بدون قید و شرط بپذيرد و سیاستى واقع‌گرایانه در پیش بگیرد، ایران می‌تواند از فرصت بهره برده، مسائل و مشکلات عمیق و ریشه‌ای خودرا مطرح کند، بى‌آنکه انتظار حل سریع و فوری آن‌ها را داشته باشد.

بى‌درنگ وجهه بین المللی ايران، به‌عنوان قدرتی طرفدار حل مسالمت‌آميز مسائل، تقویت می‌شود و چهره مناسبى از جمهورى اسلامى ايران در عرصه بين‌المللى ظهور پيدا مى‌کند.

جمهوری اسلامی در منطقه از اعتبار بالاتری برخوردار می‌گردد و جايگاه طبيعى خود را خواهد يافت. به‌ناچار کشورهاى منطقه حساب تازه‌اى روی ایران باز خواهند کرد.

فشارهای اقتصادی و تحریم‌های کنونى کم‌رنگ می‌گردند. دست‌کم سایه تحریم‌های جدید از اقتصاد ایران زدوده خواهد شد.

گرچه براثر مذاکره مستقیم ایران و آمریکا در موضوع عراق، تابوی مذاکره ميان دو کشور شکسته شده، ولی گفت‌وگو در باره همه مسائل فیمابین به‌مثابه عدول آمریکا از شرایط خود و شناسائی جمهورى اسلامى ایران و حقوق ایران در منطقه تلقی خواهد شد. اين امر می‌تواند فضای بین‌المللی و منطقه‌ای مناسب‌تری براى کشورمان ایجاد کند. 

البته به نظر نگارنده، چنينن مذاکره‌اى از نوع برد - برد خواهد بود؛ زيرا تنش‌زدائی ميان طرفین به نفع هردو طرف خواهد بود.

از آنجا که هدف سياست خارجى جمهورى اسلامى ايران کاهش تهديدات و تنش‌هاى جدى برعليه موجوديت نظام تبديل آن به روابط و تعامل عادى است و از آنجا که تنش فزاينده با آمريکا از جمله تهديدات عليه نظام تلقى مى‌شود، لذا کاهش تهديدات و تنش بدون عدول از اصول ، وظيفه سياست خارجى است.

به اين اساس است که تصور مى‌شود درک درست از شرایط موجود و آینده‌نگری واقع‌گرایانه می‌تواند ما را به اتخاذ رویکردی مناسب رهنمون شود. تحلیل‌گران کشورمان همواره‌ نگران فرصت‌سوزی‌ها بوده‌اند. اين بار بايد با تدبير، فرصت‌ها را ساخت. 

کد مطلب : 1127