پییر عقیقی ـ البلد
سه عامل اصلی که اسراییل از سال 1948 وجود خود را بر آن بنا نهاده عبارتند از پول، رسانه و سازمانهای اطلاعاتی. در عملکردی مطالعهشده این سه عامل همواره مدنظر بوده است. اگر پول و رسانه برای همگان قابل درک و مشاهده است، عنصری به نام سازمان اطلاعاتی گاهی برای مردم ناشناخته بوده و مورد تجاهل واقع شده است.
موساد نام اختصاری «سازمان اطلاعات و ماموریتهای ویژه» است که ماموریت آن جمعآوری اطلاعات و اجرای عملیاتهای محرمانه است. سازمان موساد در ماه می 1952 تاسیس شد. کارمندان و اعضای موساد درجه نظامی ندارند ولی تمامی آنها بدون استثنا در ارتش اسراییل خدمت کرده و بسیاری از آنها جزو افسران ارتش بودهاند.
در نیمه ماه فوریه 2008 ایهود اولمرت نخستوزیر اسراییل ریاست مئیر دگان را بر سازمان موساد تمدید کرد. دگان از 10/9/2002 در این منصب حضور دارد. در آن زمان آریل شارون دوست و یار دیرینه دگان، وی را به جای افرایم هالیفی به ریاست موساد گماشت، چرا که سازمان موساد به ریاست هالیفی شکستهای سنگینی را در دهه نود متحمل شده و دگان وظیفه داشت به سرعت هر چه تمامتر اعتماد
موساد نام اختصاری «سازمان اطلاعات و ماموریتهای ویژه» است که ماموریت آن جمعآوری اطلاعات و اجرای عملیاتهای محرمانه است. سازمان موساد در ماه می 1952 تاسیس شد. کارمندان و اعضای موساد درجه نظامی ندارند ولی تمامی آنها بدون استثنا در ارتش اسراییل خدمت کرده و بسیاری از آنها جزو افسران ارتش بودهاند
از دست رفته این سازمان را بدان بازگرداند. این اعتماد به خصوص پس از ترور ناموفق خالد مشعل در سال 1997 به شکل کامل از میان رفته بود و کیست که نداد سازمان موساد رگ حیاتی دولت اسراییل است. آنچه که باعث نزدیکی بیش از پیش دگان و شارون شد پیوستن دگان به حزب لیکود به ریاست شارون بود.
گروه نفوذیهای اسراییلی
مئیر دگان اصالتی روسی دارد و مانند بیشتر یهودیان روسیه در جریان مهاجرت گسترده به سرزمینهای اشغالی، روسیه را ترک گفت. وی به سرعت پلههای ترقی را پیموده و در اوایل دهه هفتاد به دستور آریل شارون مسئول تشکیل «گروه نفوذیهای اسراییلی» شد که با لباس عربی به میان اعراب نفوذ میکردند. وظیفه اصلی این گروه در آن زمان نفوذ به میان فلسطینیان فعال و ترور رهبران آنها بود. این گروه به خصوص در مناطق جنوبی سرزمینهای اشغالی فعالیت میکرد. هماهنگی سیاسی، اجتماعی و نظامی میان دگان و شارون منشأ اصلی تفاهم آن دو در تمامی امور بود.
ماموریت در لبنان هنگامی که شارون سیاست ویران کردن منازل فلسطینیها و وسیع کردن خیابانها را در پیش گرفت و فلسطینیان را روانه صحرای سینا در مصر کرد، مئیر دگان با گروه نفوذیهای معروف خود در چارچوب گروه اطلاعاتی 405 که زیر مجموعه بخش اطلاعات نظامی بود وارد جنوب لبنان شده و بلافاصله به گروه هماهنگکننده با مزدوران لبنانی پیوست. وی در آن زمان نبردهای اطلاعاتی و نظامی بسیاری را با مقاومت لبنان رهبری کرد.
بازگشت به تلآویو
دگان روحیه و طبیعت وجودی خود را کنار ننهاد. او ابداع کننده عملیات انفجار خودروها بود و همواره اعتقاد داشت که ترور فیزیکی دشمنان اسراییل از مهمترین و فعالترین راهها برای جلوگیری از تروریسم است. مقاومت لبنان اما توانست در برابر وی ایستادگی کند و دگان در جریان یکی از نبردها در لبنان زخمی شد. وی در سال 1990
مئیر دگان اصالتی روسی دارد و مانند بیشتر یهودیان روسیه در جریان مهاجرت گسترده به سرزمینهای اشغالی، روسیه را ترک گفت. وی به سرعت پلههای ترقی را پیموده و در اوایل دهه هفتاد به دستور آریل شارون مسئول تشکیل «گروه نفوذیهای اسراییلی» شد که با لباس عربی به میان اعراب نفوذ میکردند
از ارتش استعفا داده و به تلآویو بازگشت. دولت اسراییل از دگان بسان یک قهرمان استقبال کرده و بالاترین مدال شجاعت را به سینه وی آویخت. دگان پس از آن شروع به آموزش روشهای مبارزه نظامی به سربازان ارتش کرد.
از ارتش به موساد در سال 1996 درهای کمیته مبارزه با تروریسم بر روی دگان باز شد. او با شیمون پرز و پس از آن بنیامین نتانیاهو همکاری کرد و نظرات سیاسی خود را به شکل علنی ابراز میکرد. دگان با توافقنامه اسلو مخالفت کرده و خواستار بازداشت یاسر عرفات رییس وقت سلطه خودگردان فلسطینی شد. بلافاصله پس از انتصاب دگان به عنوان نایب رییس موساد روزنامه اسراییلی هاآرتس نوشت: «به زودی صدای انفجارها در شهرهای لبنان به گوش خواهد رسید». تسویه حساب دگان با لبنان به صرف خروج وی از بیروت خاتمه نیافته بود. فعالیت وی به عنوان معاون رییس موساد باعث شد که وی به چشم خود سقوط افرایم هالیفی را در نتیجه عملیاتهای خفتبار ببیند.
ریاست بر موساد لحظه مورد نظر دگان برای ریاست بر موساد فرا رسید. عقبنشینی از جنوب لبنان در سال 2000 به روشنی شکستی آشکار برای سازمان اطلاعاتی اسراییل بود. وی به حزب لیکود به رهبری شارون پیوست و اعلام کرد که اسراییل با سوءرفتار با مزدوران لبنانی خود که از جنوب این کشور گریخته بودند مخالف است و با آغوش باز آنها را میپذیرد. پیش از آنکه در سال 2002 دگان به ریاست موساد برسد، یکی از مطبوعات غربی خبری را منتشر کرد که باعث بروز زلزلهای در دنیای سازمانهای اطلاعاتی شد.
ایلی حبیقه روزنامه ایتالیایی «فارن ریپورت» در خبری نوشت: «مئیر دگان برای مدت سه ماه و درست پیش از ترور ایلی حبیقه وزیر لبنانی از نگاهها پنهان شد. وی تنها یک روز پیش از ترور حبیقه در انظار ظاهر شد». ممکن است این خبر صحت نداشته باشد ولی کافیست نگاهی
دگان که به آمریکاییها بسیار نزدیک بوده و با نظریه آنها در مورد مبارزه با تروریسم موافق است از زمان تعیین خود به عنوان رییس موساد سعی کرد تا گردان ویژه اعدام که در دهه هفتاد توسط شارون تاسیس شده بود را احیا کند. ریاست وی بر سازمان موساد دو بار تمدید شد که دومین بار آن بلافاصله پس از ترور عماد مغنیه فرمانده نظامی حزبالله در دمشق رخ داد
به سوابق دگان و فعالیتهای وی در لبنان بیاندازیم. حبیقه در 24 ژانویه 2002 در حالی ترور شد که قرار بود چندی بعد در دادگاه رسیدگی به جنایت صبرا و شتیلا (1982) به عنوان شاهد شرکت کند. قرار بر این بود که شارون و حبیقه هر دو در برابر دادگاه بلژیکی حاضر شوند.
گردان اعدام
دگان که به آمریکاییها بسیار نزدیک بوده و با نظریه آنها در مورد مبارزه با تروریسم موافق است از زمان تعیین خود به عنوان رییس موساد سعی کرد تا گردان ویژه اعدام که در دهه هفتاد توسط شارون تاسیس شده بود را احیا کند. ریاست وی بر سازمان موساد دو بار تمدید شد که دومین بار آن بلافاصله پس از ترور عماد مغنیه فرمانده نظامی حزبالله در دمشق رخ داد. دگان بر ضرورت حمله به ایران و محاصره سوریه تاکید دارد و معتقد است که این تنها راه آسودگی اسراییل است.
مئیر دگان همچنین از پیامدهای گزارش وینوگراد در امان ماند چرا که وی بارها به رهبران سیاسی توصیه کرده بود که در شرایط کنونی به دلیل ضعف ارتش اسراییل، وارد جنگ با لبنان نشوند.
تجربهای طولانی دگان در برابر کمیته تحقیقات گفت: «اگر جنگ درگیرد، رهبری حزبالله از روی زمین حذف خواهد شد». وی با هرگونه حمله زمینی به لبنان موافقت کرده و تنها تاکید فراوان داشت که این حمله باید بلافاصله و با سرعت صورت گیرد چرا که در غیر این صورت تاثیراتی منفی بر جنگ گذاشته و باعث خواهد شد که حتی در صورت ویرانی کامل لبنان، اسراییل از این جنگ پیروز خارج نشود.
دگان اعتراف کرده بود که دستیابی به مکان سید حسن نصرالله بسیار دشوار است. او همچنین عملیات کوماندوهای اسراییلی برای یافتن محل حضور سید حسن نصرالله را به شدت مورد سرزنش قرار داد چرا که معتقد بود تجربه سابق با حزبالله ثابت کرده که اطلاعات اولیه معمولا اشتباه بوده و نوعی دام بشمار میآیند.
او از گزارش وینوگراد سربلند بیرون آمد و اکنون این سوال مطرح است که آیا موساد و رییس پرنفوذ آن هنوز دشمنی عمیق خود با اعراب را حفظ کردهاند یا خیر؟!
