گوارا علاوه بر آنكه رهبري نظامي بود، رياست بانك ملي و وزارت صنايع را هم مدتي بر عهده گرفت. او در سياست خارجي كوبا هم نقش اساسي و تعيين كنندهاي داشت. در سال ١٩٥٩ از كشورهاي آسيايي و آفريقايي ديدار كرد و در سال ١٩٦٠ در راس هيأتي اقتصادي عازم كشورهاي بلوك شرق شد و از آنجا به چين و كره شمالي رفت.
در سال ١٩٦١ نمايندگي كوبا را در پونتا دل استه به عهده گرفت و در سال ١٩٦٢ رياست هيأت اقتصادي ديگري را در سفر به اتحاد جماهير شوروي داشت. در سال ١٩٦٣ در كنفرانس اقتصادي الجزاير شركت كرد و در مارس سال ١٩٦٤ به نمايندگي از كوبا در كنفرانس تجارت و توسعهي ملل متحد در ژنو حضور يافت. پس از آن ديداري رسمي از الجزاير داشت و در نوامبر همان سال براي سومين بار به اتحاد جماهير شوروي رفت. دسامبر ١٩٦٤ در نوزدهمين نشست مجمع عمومي سازمان ملل متحد در نيويورك شركت كرد.
متن زير گزيدهاي از سخنان او در مجمع عمومي ملل متحد است:
....كوبا به اينجا آمده است تا موضع خود را دربارهي مهمترين مسايل مورد مناقشه اعلام كند و اين كار را با احساس مسئوليت تمام و تا جايي كه امكان دارد، از اين تريبون به انجام خواهد رساند و در عين حال، گفتاري از سر صداقت و راستي خواهد داشت. بايد شاهد خانهتكاني و حركت رو به جلوی اين مجمع باشيم.
دلمان ميخواهد كه كميتههاي كاري در نخستين مواجهه با مشكلات متوقف نشوند. امپرياليسم قصد دارد چنين جلساتي را به مسابقهي حرافيهاي بيپايان و بينتيجه تبديل كند و به جاي حل معضلات و مشكلات جهاني، فقط، حرف زده شود. نبايد بگذاريم چنين شود. بايد مجمع عمومي نوزدهم در تاريخ سازمان ملل همواره برجسته شود و در يادها بماند. ما براي اين هدف تلاش ميكنيم.
احساس ميكنيم كه حق داريم و متعهد به انجام آن هستيم، زيرا كشور ما يكي از نقاط پُر اصطكاك جهان امروز است. جايي كه اصول حاكم بر استقلال كشورهاي كوچك در آن، همه روزه بلكه هر دقيقه، به معرض آزمايش در ميآيد. در عين حال كشور ما يكي از سنگرهاي آزادي در جهان است كه در چند قدمي امپرياليسم ايالات متحده آمريكا قرار دارد و نشان داده كه در شرايط موجودِ بشريت، ملتي ميتواند روي پاي خود بايستد، از اصول دفاع كند و خود را آزاد نگه دارد.
براي بقا، شروع ديگري هم هست: حفظ وحدت ملي، ايمان و قاطعيت در دفاع از كيان كشور و انقلاب. نمايندگان محترم! به استحضارتان ميرسانم كه اين شروط در كوبا وجود دارد.
يكي از مسايل مهمی كه مجمع بايد به آن بپردازد و براي ما اهميت خاصي دارد كه براي آن راهحلي بيابيم، همزيستي مسالمتآميز بين دولتهايي است كه نظام اقتصادي و اجتماعي متفاوتي دارند. در اين زمينه، پيشرفتهاي چشمگيري در جهان صورت گرفته است.
اما امپرياليسم، خاصه امپرياليسم آمريكا ميكوشد به جهان القا كند كه همزيستي مسالمتآميز فقط، حق قدرتهاي بزرگ جهاني است. در اينجا حرف رئيسجمهورمان را تكرار ميكنيم كه در قاهره اعلام كرد و سپس در بيانيه دومين كنفرانس سران كشورهاي غيرمتعهد اعلان شد: اگر بنا داريم صلح جهاني را حفظ كنيم، همزيستي مسالمتآميز نبايد فقط به كشورهاي قدرتمند محدود شود. همزيستي مسالمتآميز بايد صرف نظر از ضعف و قدرت كشورها، سوابق تاريخي و مشكلات احتماليشان، در ميان همه كشورها برقرار شود.
بايد اعلان كنيم كه همزيستي مسالمتآميز نبايد فقط در روابط بين حاكميتها محدود شود. ما، بارها گفتهايم كه همزيستي مسالمتآميز شامل استثماركننده و استثمارشونده، بين ظالم و مظلوم امكان ندارد...
ما همبستگي خود را با مردم پورتوريكو و رهبر كبيرشان
امپرياليسم، خاصه امپرياليسم آمريكا ميكوشد به جهان القا كند كه همزيستي مسالمتآميز فقط، حق قدرتهاي بزرگ جهاني است... بايد اعلان كنيم كه همزيستي نبايد فقط در روابط بين حاكميتها محدود شود. بارها گفتهايم كه همزيستي مسالمتآميز شامل استثماركننده و استثمارشونده، بين ظالم و مظلوم امكان ندارد
پدرو آلويسو كامپوس ابراز ميكنيم كه در حركتي مزورانه در سن هفتاد دو سالگي از زندانِ حبس ابد آزاد شد. در حالي كه نه ميتواند حرف بزند و نه توانِ سرپا ايستادن دارد. آلويسو كامپوس نماد آمريكاي لاتينِ در بند، اما سازشناپذير است. سالها زندان و فشار تحملناپذير و شكنجهي روحي، تنهايي، جدايي از خانواده و دوستان و بيخبري و اشغال سرزمين مادرياش نتوانست ارادهي او را بشكند. نمايندگي كوبا به نيابت از طرف خلق كوبا، تحسين و سپاس خود را نثار اين مرد بزرگ ميكند كه افتخاري براي آمريكاي ما به حساب ميآيد.
ايالات متحده سالها كوشيده است تا فرهنگ پورتوريكو را در هم بريزد: زبان اسپانيايي با فرهنگ انگليسي. زبان اسپانيايي با لولاهايي در ستون فقرات آن، كه خم شدن در برابر سرباز آمريكايي را راحت كند. سرباز پورتوريكويي را مثل گوشتِ دمِ توپ به جنگهاي امپرياليستي ميفرستند، آنها را به كره اعزام ميكنند. وادارشان ميكنند كه به روي برادران خود آتش كنند.
مورد اخير آن، همين قتل عام چند ماه پيش پاناماست. در فجيعترين جنايت، مردم بيدفاع و دست خالي را به گلوله بستند. مردم پورتوريكو به رغم همهي اين ناملايمات و تهاجم به تماميت تاريخيشان، ارادهي خود را بر حفظ فرهنگ و آيين خود استوار كردهاند و بر حفظ هويت لاتين و غرور ملي تأكيد دارند و اين، استقلالطلبي سرفرازانهاي را نشان ميدهد كه در قاطبهي مردم اين جزيرهي آمريكاي لاتين موج ميزند.
يكي از دستورالعملهاي اين كنفرانس، خلع سلاح عمومي و كامل است. ما از خلع سلاح عمومي و كامل دفاع ميكنيم. به علاوه، ما خواهانِ انهدام كامل سلاحهاي هستهاي هستيم و از برپايي كنفرانسي از تمام ملل جهان براي تحقق اين امر حمايت ميكنيم. نخستوزير ما در بيانيهي پيش از اين، به مجمع هشدار داد كه مسابقهي تسليحاتي به جنگ منجر ميشود. قدرتهاي هستهاي جديدي در جهان به وجود آمده و هر آن، امكان درگيري هست.
ما اعتقاد داريم كه برپايي چنين كنفرانسي لازم است تا انهدام كامل جنگافزارهاي هستهاي را تصويب كند و پيش از آن نيز توقف كامل هر نوع آزمايش هستهاي را بخواهد. در عين حال وظيفه هر كشوري ميدانيم كه مرزهاي جغرافيايي كشورهاي ديگر را محترم بشمارد و از هر نوع تجاوز، حتي با اسلحهي متعارف خودداري كند.
هم صدا با ساير خلقهاي جهان كه خواستار خلع سلاح كامل، انهدام زرادخانههاي هستهاي، توقف كاملِ ساختِ جنگافزارهاي هستهاي جديد و هر نوع آزمايش هستهاي هستند، اعتقاد داريم كه لازم است تماميت ارضي همه کشورها مورد احترام باشد و دستان مسلح امپرياليسم از آن كشورها كوتاه بشود؛ زيرا به اعتقاد ما، حتي با اسلحهي متعارف هم، خطر آنان كمتر نيست.
كساني كه هزاران نفر بيسلاح و بيگناه را در كنگو قتل عام كردند، از بمب اتمي استفاده نكردند. آنها با اسلحه متعارف به جان مردم افتادند. اسلحهي متعارفِ به كار رفته در كنگو ـ كه در اختيار امپرياليستها بود ـ باعث مرگ و مير شد.
كوبا بار ديگر بر حق مسلم خود براي استفاده از هر نوع اسلحهي بازدارنده كه مناسب تشخيص دهد، پافشاري ميكند. ما به هيچ كشوري هر قدر هم قدرتمند اجازه نميدهيم سرزمين ما، سواحل و حريم هوايي و درياييمان را نقض كند.
كوبا خواستار رعايت تصميمات جمعي است. تا زماني كه چنين اجتماعي صورت نگيرد، كوبا هم مثل ساير كشورها از حقوق خود دفاع ميكند. نخست وزير ما در پاسخ به زيادهخواهيهاي امپرياليسم پنج نكتهي زير را براي تأمين صلح پايدار در منطقهي کارائيب پيشنهاد ميكند:
1. ايالات متحده بايد از هرگونه تحريم اقتصادي و فشار تجاري كه در سراسر جهان عليه كشور ما وضع كرده، دست بردارد.
2. توقف كليهي اقدامات خرابكارانه، پياده كردن نيرو، اعزام مزدور، جاسوسي، ارسال اسلحه از طريق هوا و دريا، و كليهي عملياتي كه از خاك ايالات متحده و يا كشورهاي همپيمان آن، عليه كشور ما انجام ميشود.
3. توقف حملات از پايگاههاي ايالات متحده و پورتوريكو.
4. توقف كامل نقض حريم هوايي و آبهاي ساحلي ما با هواپيما و رزمناو.
5. عقبنشيني آمريكا از پايگاه دريايي گوانتانامو و بازگرداندن مناطق اشغالي كوبا.
